حسين مير حيدر
33
معارف گياهى ( فارسى )
تكثير آن از طريق كاشت تخم گياه در فروردينماه در خزانه و انتقال آن در ارديبهشت به باغچه مىباشد . اين گياه بومى هندوستان و سواحل بحر خزر است ولى اينك در اغلب مناطق اروپا و امريكا و آسيا انتشار دارد . در ايران در مناطق اطراف تهران ، كرج ، رى ، راه تهران - فيروزكوه ، مناطق غير مزروع اراك ، آذربايجان ، بلوچستان ، مازندران ، راه غازيان به چوكام ، و رودبار رشت بهطور خودرو ديده مىشود . تركيبات شيميايى از نظر شيميايى گياه تاتوره علفى داراى انواع متعدد و آلكالوئيد است . آلكالوئيدهاى مهم آن آتروپين ، هيوسين و هيوسيامين مىباشد . مقدار آلكالوئيدهاى موجود در برگهاى گياه در حدود 33 / 0 - 22 / 0 درصد است و تاتورههاى اهلى پرورشى داراى آلكالوئيدهاى بيشترى هستند . تخمهاى ديپلوئيد « 1 » I داراى 42 / 0 درصد آلكالوئيد است ولى تخمهاى تتراپلوئيد « 2 » II داراى 69 / 0 درصد آلكالوئيد است . در دانههاى خشك آن 33 / 0 درصد آلكالوئيد است و در ميوهء آن 038 / 0 درصد آلكالوئيد است كه 25 درصد آن آلكالوئيد اسكوپولامين است . جمع آلكالوئيدهاى گياه در حدود 5 / 0 - 3 / 0 درصد است كه قسمت عمدهء آن هيوسيامين كه همراه با آتروپين و هيوسين مىباشد [ G . I . M . P ] . در تخم تاتوره علفى علاوه بر آلكالوئيدهاى مختلف در حدود 25 درصد روغن ثابت قابل استخراج شامل داتوريك اسيد « 3 » و يك اسيد ديگر است . از برگ تاتوره در اثر فشار بين انگشتان بوى نامطبوعى متصاعد مىشود ، طعم آن تلخ و تهوعآور است ولى تدريجا كمى شور مىشود ، دانههاى لهشده نيز بوى نامطبوع مىدهند . در صنعت با به كار بردن امواج Ultra sound مقدار استخراج آلكالوئيد را افزايش مىدهند . معمول است براى اينكه حد اكثر مقدار آلكالوئيد را از گياه تاتوره استخراج كنند ، گياه را 24 ساعت در تاريكى نگه مىدارند .
--> ( 1 ) . Diploid I ( 2 ) . Tetraploid II ( 3 ) . Daturic acid